Αφορμή για την δημοσίευση αυτή στάθηκε η ταινία "Οδύσσεια" του σκηνοθέτη Κρίστοφερ Νόλαν.
Πρόκειται για μια υπερπαραγωγή που κυκλοφόρησε μέσα στο καλοκαίρι και αξιοποιώντας τις νέες τεχνολογίες και το όνομα του σκηνοθέτη της έσπασε κυριολεκτικά τα ταμεία και συνεχίζει να είναι θέμα συζήτησης στην Ελλάδα και όχι μόνο. Αν και από άποψη δεν συνηθίζω να παρακολουθώ ταινίες ή παραστάσεις που έχουν τύχει μεγάλης προβολής και διαφήμισης, έκανα μια εξαίρεση γι' αυτή την ταινία για το χατήρι μιας αγαπημένης φίλης και συναδέλφου, που με προέτρεψε επίμονα να την δω, για να έχω δική μου άποψη για τα πράγματα.
Από την αρχή της ταινίας άρχισε να με ενοχλεί η ατμόσφαιρά της, μια ατμόσφαιρα σκοτεινή και βαριά, που διόλου δεν μου έφερνε στο νου τις ζωντανές και φωτεινές εικόνες που η φαντασία μου δημιουργούσε κάθε φορά που διάβαζα την Οδύσσεια, είτε ως μαθήτρια, είτε αργότερα ως καθηγήτρια. Τα σκηνικά και τα κοστούμια παραπέμπουν όχι στην αρχαία Ελλάδα, αλλά σε ένα δυστοπικό παρελθόν με αναφορές στον μεσαίωνα, τον άρχοντα των δαχτυλιδιών, ακόμη και τον Mad max.
Όσο πέρναγε η ώρα, βαριόμουν αφόρητα και κανένα ενδιαφέρον δεν μου προκαλούσε η πλοκή και η εξέλιξη του μύθου, ενω οι πρωταγωνιστές μόνο ως καρικατούρες των μυθικών ηρώων θα μπορούσαν να λογιστούν. Τι να πω για τον Μενέλαο και τον Αγαμέμνονα, που θυμίζουν "ράμπο" της αρχαιότητας ή για την διαβόητη πλέον μαύρη, ωραία Ελένη, που σκοπίμως ο σκηνοθέτης επέλεξε, όχι για την ομορφιά της, αλλά ακριβώς, για να προκαλέσει ντόρο και συζήτηση...Τι να πω ακόμη για την ψυχοθεραπεύτρια Καλυψώ, που με την μέθοδο της αναδρομής βοηθά τον Οδυσσέα να θυμηθεί και φέρνοντας στην επιφάνεια το τραύμα του να το γιατρέψει και να συνεχίσει το ταξίδι της επιστροφής ή για την περίφημη μάγισσα Κίρκη, που μοιάζει με αγρότισσα των Ηighlands ανάμεσα σε κοράκια και γουρούνια...
Τι να πω για το σενάριο, που διασκευάζει το κείμενο της Οδύσσειας σκηνοθετική αδεία, κατακρεουργώντας το...Οι Φαίακες και η Ναυσικά ανύπαρχτοι, όπως και ο Αίολος με τον ασκό του, όπως και οι περίφημες σκηνές της αναγνώρισης του Οδυσσέα - ζητιάνου από τον πιστό του Εύμαιο και τον γιο του Τηλεμαχο. Και κει όμως που το σενάριο ακολουθεί την ομηρική διήγηση, οι αυθαιρεσίες περισσεύουν. Ο Πολύφημος είναι ένα μουγκό τέρας, ένας κάποιος Σίνωνας εμφανίζεται από το πουθενά, για να φυλάει τον Δούρειο ίππο και να σκοτώνεται από τους Τρώες ηρωικά και ένδοξα, οι εμφανίσεις της Αθηνάς που είναι κομβικής σημασίας για την πλοκή του μύθου έχουν αντικατασταθεί από το φάντασμα μιας μαύρης ιέρειάς της, που σκότωσαν οι Έλληνες κατά την διάρκεια της άλωσης της Τροίας κ.λπ
Εκεί, όμως, που πραγματικά θύμωσα είναι στον τρόπο που παρουσιάζεται ο ίδιος ο ήρωας ο πολύπλαγκτος και πολυμήχανος Οδυσσέας.Ο αρχετυπικός ήρωας της περιπέτειας, του νόστου και της καπατσοσύνης έχει μετατραπεί σε ένα καταθλιπτικό και ενοχικό πρόσωπο που κουβαλάει επάνω του όλο το τραύμα και τον πόνο ενός άδικου πολέμου και των χιλιάδων θυμάτων του...μια φιγούρα σκοτεινή που σε καμιά περίπτωση δεν θυμίζει τον πονηρό και προσαρμοστικό πολεμιστή, τον Έλληνα με όλες τις αρετές και τις κακίες του -επιτρέψτε μου να πω - αλλά έναν αντιήρωα που άγεται και φέρεται από το πεπρωμένο, χωρίς να το συνδιαμορφώνει.
Μάταια περίμενα να δω και να ακούσω στην περίφημη σκηνή με τον Πολύφημο τον διάλογο, όπου ο Κανένας ξεγελά με το κρασί και τη δύναμη του νου το τέρας, το υποτάσσει στη θέλησή του, σώζεται και υβριστικά το διαλαλεί:
«Κύκλωπα, αν κάποιος κάποτε απ᾽ τους θνητούς ανθρώπους ρωτήσει ποιος σου χάλασε το μάτι, ποιος σε τύφλωσε,να πεις: «Ο Οδυσσεύς μού το ᾽βγαλε, ο πορθητής,γιος του Λαέρτη, που έχει το σπιτικό του στην Ιθάκη.»
Φτάνοντας προς το τέλος της η ταινία με είχε φτάσει στα όριά μου...έτσι, όταν στην σκηνή της μνηστηροφονίας ο Οδυσσέας μετατρέπεται σε εξολοθρευτή χωρίς οίκτο, κατά το ήθος του ομώνυμου Άρνολντ Σβαρτζενέιγκερ, και τα βάζει μόνος του με όλους τους μνηστήρες, δέρνοντας, σφάζοντας και απαγορεύοντας! στον Τηλέμαχο να τον βοηθήσει, εγκατέλειψα την προσπάθεια και βγήκα απελευθερωμένη από την αίθουσα.
Βγήκα και αντίκρισα ένα πανέμορφο φεγγάρι να φωτίζει τον βραδινό ουρανό και αντιλήφθηκα τι περισσότερο μου είχε λείψει αυτές τις 3 ώρες που αφιέρωσα στην παρακολούθηση της ταινίας. Μου είχε λείψει η Ελλάδα, το φως της, οι αντιλήψεις της και οίκτιρα τον Όμηρο που δεν μπορεί να διαμαρτυρηθεί για τον τρόπο που κακοποιείται το έργο του στο βωμό της ελευθερίας της τέχνης και της προσωπικής ερμηνείας του σκηνοθέτη...δεν διαφωνώ σε αυτά, όμως αυτά δεν είναι η Οδύσσεια και ίσως κάποια στιγμή ο καθένας αναλαμβάνοντας τις ευθύνες του και το βάρος των επιλογών του θα έπρεπε να μην καπηλεύεται ονόματα και κείμενα με παγκόσμια ακτινοβολία, για να παρουσιάζει τις δικές του διαστρεβλωμένες προσεγγίσεις δίνοντάς τους ονομασία που δεν τους αναλογεί.
