Παραξενιές

Ο παράξενος έχει κάποια σχέση με τον ξένο , δηλαδή τον ανοίκειο , τον αταίριαστο με τα πράγματα και τους ανθρώπους , αυτόν που τελικά δημιουργεί ερωτηματικά και απορίες με την συμπεριφορά του , η οποία ξεφεύγει από την στερεότυπη νόρμα.

Ως τέτοιος , ο παρα - ξενος άνθρωπος δεν είναι κανονικός, ούτε συνηθισμένος. Είναι αυτό που λένε οι λατίνοι sui generis , θέλοντας να δηλώσουν το πρόσωπο που αποτελεί από μόνο του μία κατηγορία...και ως εκ τούτου δεν μπορεί να ενταχθεί στα ήδη υπάρχοντα σχήματα και καλούπια.

Οι παράξενοι άνθρωποι προκαλούν αμφιθυμία στους υπόλοιπους  "φυσιολογικούς" και συνηθισμένους ανθρώπους. Άλλοτε τους θαυμάζουν , καθώς το παράξενο ενίοτε είναι και μυστηριώδες και άλλοτε τους ψέγουν για τις ιδιορρυθμίες τους. Κάποιοι απλά τους αποδέχονται με συγκατάβαση , χωρίς , ωστόσο , να τους κατανοούν.

Η παραξενιά έχει μια γοητεία αλλά κρύβει και μοναξιά.
Συνήθως , λέμε ότι κάποιος παραξενεύει με το πέρασμα των χρόνων , όταν λίγο πολύ έχει παγιώσει τρόπους και σχήματα και αρνείται να διαπραγματευθεί οτιδήποτε ξεφεύγει από την δική του λογική.

Ο παράξενος γίνεται και ιδιότροπος ή αν το θέλετε πιο κομψά ιδιόρρυθμος.

Χαρακτηριστικό είναι ότι κάποιες από τις σημαντικότερες προσωπικότητες της παγκόσμιας ιστορίας είχαν τις παραξενιές τους...τα ιδιαίτερα δηλαδή χούγια τους.

Η παραξενιά , δηλαδή η ιδιαιτερότητα στην μορφή , την συμπεριφορά ή τον λόγο ,  είναι αυτή που κάνει τους υπόλοιπους να  συνειδητοποιήσουν και να στερεώσουν μέσα τους την αντίληψη για το ομαλό , το γνώριμο , το οικείο , αντιδιαστέλλοντάς το προς αυτήν.

Ένας κόσμος χωρίς παραξενιές , ωστόσο , απόλυτα ομοιόμορφος και βαρετά στερεότυπος , ίσως να μην έχει τελικά και τόσο ενδιαφέρον....

Συνάδελφοι

Η λέξη συνάδελφος είναι μια λέξη ελληνική.
Προέρχεται από την πρόθεση συν και το ουσιαστικό αδελφός και σημαίνει αυτόν με τον οποίο μοιραζόμαστε την ίδια δουλειά , τον συνεργάτη και συνοδοιπόρο μας στην κοινή , εργασιακή πορεία.
Μου έκανε πάντα εντύπωση η λέξη αυτή , διότι κρύβει μέσα της ένα δυνατό , συγκινησιακό φορτίο.

Στις υπόλοιπες γλώσσες η λέξη δεν έχει την ίδια βαρύτητα.
Συνάδελφος στα ελληνικά σημαίνει αυτόν που είναι στην ίδια θέση με τον αδελφό μας και αδελφός φυσικά είναι αυτός που προέρχεται από την ίδια με μας μήτρα - δελφύς στα αρχαία ελληνικά είναι η μήτρα.

Επομένως , αυτό που μας ενώνει με τους συναδέλφους μας είναι κάτι πολύ δυνατό , ισάξιο σχεδόν με τους δεσμούς αίματος που μοιραζόμαστε με τα αδέλφια μας.
Είναι όμως έτσι; Ή μήπως τελικά πρόκειται για μια ακόμη πολύπαθη λέξη που από την πολυχρησία κατήντησε ανούσια και φτηνή , όπως τόσες και τόσες άλλες;

Κι αυτή η περίφημη συναδελφικότητα , σε τι τελικά συνίσταται;
Αλληλεγγύη , ειλικρίνεια και μοίρασμα ή λούφα και παραλλαγή;

Και σε αυτό , δόξα τω θεώ , έβαλαν το χέρι τους όλοι οι πολιτικάντηδες και συνδικαλιστές , που το μόνο που γνωρίζουν καλά είναι να εκμαυλίζουν συνειδήσεις και να χαϊδεύουν αυτιά.
Κρίμα , στ' αλήθεια , γιατί τα εργασιακά δικαιώματα , κερδήθηκαν από άλλες γενιές με πόνο και αίμα και σήμερα ξεφτιλίζονται και καταπατούνται.

Απέμεινε η λέξη ως μακρινός απόηχος μιας άλλης εποχής και μιας άλλης σχέσης...εκείνης του μοιράσματος ενός κοινού οράματος , των κοινών εμπειριών - καλών ή κακών -  που χαλύβδωναν τις σχέσεις , του αλληλοσεβασμού και της αγάπης.

                         Το κείμενο αφιερώνεται στους πάντα αγαπημένους συναδέλφους μου , 
                         τους νυν, τους πρώην , τους επόμενους.......

Κρίσεις και επικρίσεις

Κρίνω σημαίνει εκφράζω τη γνώμη μου , κάνω μια εκτίμηση για ένα πρόσωπο , ένα γεγονός ή μια κατάσταση. Οι γλωσσολόγοι μας πληροφορούν ότι η  ρίζα του ρήματος σχετίζεται με το (s)ker που σημαίνει "κόβω , χωρίζω". Μάλιστα , η αρχική σημασία του φαίνεται να ήταν "κοσκινίζω"....


Κρίσεις και επικρίσεις ,  λογικές εκτιμήσεις δηλαδή που έχουν είτε θετικό , είτε αρνητικό πρόσημο μπορεί να εκφέρει καθένας από μας , αφού είμαστε έλλογα όντα και διατυπώνουμε μέσω του λόγου τα προϊόντα της σκέψης μας.
Η κρίση είναι ένα από αυτά τα προϊόντα , ενώ ταυτόχρονα λειτουργεί και ως εργαλείο , εφόσον διακρίνει , ξεχωρίζει και ταξινομεί τα δεδομένα που μας παρέχει η γύρω μας πραγματικότητα.

Τί γίνεται όμως στις περιπτώσεις που κάποιος χάνει το μέτρο σύγκρισης και γίνεται αποκλειστικά εμπαθής και επικριτικός;
Πού σταματάει η καλόπιστη κριτική και που αρχίζει η άδικη και μεροληπτική αντιμετώπιση;
Και ακόμη , ποιος είναι αυτός που θα  κρίνει τους κρίνοντες;

Νομίζω πως η απάντηση σε αυτά τα ρητορικά ερωτήματα είναι η ανθρώπινη συνείδηση. Καθένας μας με το χέρι στην καρδιά αξίζει να δει βαθιά μέσα του , να αντιμετωπίσει πρώτα τον εαυτό του , να τον κρίνει , δηλαδή να τον αναλύσει και αξιολογήσει και στη συνέχεια να ελέγξει και να αποφανθεί και για τους άλλους.

Οτιδήποτε άλλο , κατά τη γνώμη μου , είναι καθαρή υποκρισία....και αλίμονο οι ανθρώπινες κοινωνίες είναι γεμάτες από δαύτην...

Φόβος

Ο Φόβος και ο Δείμος ήταν γιοι του θεού Άρη , του θεού του πολέμου , και τον ακολουθούσαν στις μάχες προκαλώντας στους αντιπάλους συναισθήματα δυσφορίας , απειλής και πανικού. Οι αστρονόμοι ονόμασαν προς τιμήν τους τους δορυφόρους του πλανήτη Άρη με τα αντίστοιχα ονόματα.

Ο φόβος , λοιπόν, είναι ένα δυσάρεστο συναίσθημα μπροστά σε ένα πραγματικό ή υποθετικό κίνδυνο. Είναι ένα ένστικτο που μας συνοδεύει από τα πρώτα μας βήματα , από την εποχή που ζούσαμε σε σπηλιές και η Φύση γύρω μας έμοιαζε μόνιμα απειλητική. Ετυμολογικά συνδέεται με τη ρίζα "bheg" που σημαίνει φεύγω , απομακρύνομαι. Πραγματικά, η μοναδική επιθυμία που έχει κάποιος,  όταν φοβάται είναι να απομακρυνθεί από αυτό που τον φοβίζει/εκφοβίζει. Ο φόβος , εξάλλου , σχετίζεται και με τον δισταγμό , την ανησυχία ή και την ανασφάλεια.

Αν οι φόβοι μας , μας γίνουν εμμονή , τότε μιλάμε για φοβίες. Και δόξα τω θεώ στην εποχή μας ο άνθρωπος των μεγαλουπόλεων υποφέρει από πολλές από δαύτες....αγοραφοβία , ακροφοβία , κλειστοφοβία και δεν συμμαζεύεται. Τυχαίνει μάλιστα κάποιος να απομακρύνεται από τους άλλους εξαιτίας αυτών του των παράλογων φόβων και να κλείνεται στον εαυτό του.

Ο φόβος  σε τελική ανάλυση είναι η φυσική και πρώτη αντίδραση απέναντι στο άγνωστο. Και φοβόμαστε , γιατί αγνοούμε. Αν και ζούμε στην εποχή της υπερπληροφόρησης και της τεχνολογικής επανάστασης , η άγνοια γύρω από το ίδιο το μυστήριο της ζωής και του θανάτου μας συνοδεύει. Και το κακό είναι πως δεν την συνειδητοποιούμε. Ίσως αν ακολουθούσαμε το παράδειγμα του Σωκράτη που υποστήριζε πως "εν οιδα ότι ουδέν οιδα" , θα μπορούσαμε να ξετυλίξουμε το κουβάρι των φόβων μας...

Αυχενικό σύνδρομο

Το σγουρολόγιο αφιερώνει την σημερινή , ολότελα καλοκαιρινή του ανάρτηση , στο αυχενικό σύνδρομο. Ασφαλώς , δεν έχω υπόψη μου να μιλήσω με ιατρικούς όρους , που έτσι κι αλλιώς δεν τους κατέχω...ετυμολογικά και λεξιλογικά και πάλι θα προσεγγίσω το θέμα μου.

Ο αυχένας λοιπόν είναι το πίσω μέρος του λαιμού και στηρίζει το κεφάλι μας , το οποίο είναι αρκετά βαρύ , καθώς περιέχει και τον εγκέφαλο - για όποιον έχει φυσικά....
Εξάλλου , από την στενή αυτή περιοχή περνάνε εκατομμύρια νεύρα υπεύθυνα για όλες σχεδόν τις λειτουργίες του σώματος. Πρόκειται , επομένως , για μια , κυριολεκτικά νευραλγική περιοχή που χρειάζεται προσοχή και φροντίδα.

Η ετυμολογία της λέξης σχετίζεται σύμφωνα με κάποιους γλωσσολόγους με την ρίζα αFγχ>αυχ που συνδέεται με το ρήμα άγχω , ρήμα που σημαίνει "πνίγω , σφίγγω τον λαιμό..."
Πράγματι η εμπειρία του αυχενικού συνδρόμου για όποιον δυστυχή την βίωσε ή την βιώνει είναι ένα σκέτο άγχος....κυριολεκτικό και μεταφορικό!!!! Αφήστε δε  την τραγική ειρωνεία , ότι δηλαδή το άγχος προκαλεί το αυχενικό σύνδρομο σύμφωνα με αρκετούς επιστήμονες.

Συνώνυμες λέξεις του αυχένα είναι ο σβέρκος και ο τράχηλος. Ο σβέρκος είναι αλβανικής προελεύσεως και σχετίζεται με μια πολύ ενδιαφέρουσα , λαϊκή έκφραση. Όταν λέμε ότι κάποιος
" μου κάθισε στο σβέρκο" εννοούμε ότι κάποιος με τυραννάει , με κάνει να δυσφορώ ελέγχοντας με.

Σας βεβαιώνω πως δεν υπάρχει χειρότερη αίσθηση από αυτή που έχει κάποιος ,  όταν ένα βάρος υπάρχει στο σβέρκο του....

Ο τράχηλος συνδέεται με το ρήμα τρέχω , ίσως διότι στρέφεται , γυρίζει - τουλάχιστον όταν δεν έχει άλατα και δεν είναι πιασμένος....
Και η συγκεκριμένη λέξη συνδέεται με ενδιαφέρουσες εκφράσεις , όπως "σκύβω τον τράχηλο" , που σημαίνει υποτάσσομαι , προσκυνώ κάποιον , κυριολεκτικά και μεταφορικά.

Ο άνθρωπος , λένε οι ειδικοί , σηκώθηκε όρθιος και κοίταξε ψηλά...είναι ο άνω θρώσκων, σε αντίθεση με τα υπόλοιπα θηλαστικά που παρέμειναν τετράποδα και με χαμηλωμένο το κεφάλι. Το τίμημα αυτής της εξέλιξης ήταν η στρέβλωση του αυχένα του , που αναγκάστηκε να σηκώσει βάρη μεγαλύτερα από αυτά που του αναλογούσαν και που ενίοτε τον κάνουν να υποφέρει...

Αλλαγή

Αλλαγή είναι η μεταβολή , η μετάβαση σε κάτι άλλο ή η αντικατάσταση μιας κατάστασης ή  ενός πράγματος / προσώπου από κάτι  άλλο αντίστοιχο. Πρόκειται για μια δυναμική διαδικασία που ανατρέπει ,  άλλοτε ήπια και σταδιακά και άλλοτε ραγδαία μια καθεστηκυία τάξη.

Οι άνθρωποι συνήθως αποφεύγουν τις αλλαγές , καθώς αυτό που ήδη γνωρίζουμε , με τα καλά και τα στραβά του , είναι προτιμότερο από το άγνωστο "άλλο" , που θα έρθει να ανατρέψει την καθημερινότητα και την βολική μας συνήθεια.

Η συνήθεια με την επανάληψη των πράξεων , των λόγων και των συμπεριφορών εμπεδώνει ρόλους με τους οποίους ταυτιζόμαστε και εν συνεχεία αρνούμαστε να αλλάξουμε , καθώς  νομίζουμε ότι αυτό που από συνήθεια επαναλαμβάνουμε είναι ο εαυτός μας.

Στην πραγματικότητα , όμως , ο ρόλος είναι ένα προσωπείο πίσω από το οποίο κρύβουμε τις ανασφάλειες και τους βαθύτερους φόβους μας. Η αλλαγή από την άλλη υπακούοντας στον συμπαντικό νόμο "τα πάντα ρει" μας κάνει εκόντες - άκοντες , ευέλικτους και προσαρμοστικούς. Μας αναγκάζει να ξεκολλήσουμε , οδυνηρά πολλές φορές , από τους μεγάλους "ρόλους" της ζωής μας και να παίξουμε σε νέα και ανατρεπτικά σενάρια.

Δίστομο

Σημειώνει ο Παυσανίας στα Φωκικά:
"...Παίρνοντας το δρόμο από τη Δαυλίδα για τους Δελφούς , φθάνουμε στη λεγόμενη "Σχιστή Οδό". Εκεί ο Οιδίποδας σκότωσε τον πατέρα του...".

Και ο νεοελληνιστής Ζακ Λακαριέρ συμπληρώνει:
"Ο δρόμος που οδηγεί από τη Λιβαδειά στους Δελφούς , χάνεται γρήγορα μέσα στις πρώτες οροσειρές του Παρνασσού. Σε λίγο φθάνουμε σε μια διασταύρωση της οποίας ο ένας δρόμος , ο αριστερός , οδηγεί στο χωριό Δίστομο. Εκεί σε ένα από αυτά τα μονοπάτια , όπως υπήρχαν παλιά , δρομίσκους με χοντρά χαλίκια πάνω στους οποίους σκόνταφταν οι άνθρωποι και τραντάζονταν οι άμαξες , περιβαλλόμενοι από γκρεμούς , στενοί τόσο ώστε μόλις δυο άλογα να μπορούσαν να διασταυρωθούν , εκεί λοιπόν ο Οιδίποδας συνάντησε έναν ταξιδιώτη και τον σκότωσε για λόγους προτεραιότητας...".

Στον ίδιο τόπο που ο τραγικός Οιδίποδας  διέπραξε εν αγνοία του  βδελυρά εγκλήματα , πατροκτονία και αιμομειξία , σε αυτόν τον τόπο  , που με τόσο λυρισμό περιγράφει ο σύγχρονος περιηγητής , παίχτηκε  - αλίμονο -   μια ακόμη τραγωδία , μια τραγωδία πραγματική και όχι μυθική , με θύματα τους κατοίκους του χωριού και θύτες τους σκοτεινούς δαίμονες του 20ου αιώνα , τους Γερμανούς Ναζί.

Νομίζω πως μπροστά στην τόση φρίκη , τα λόγια περισσεύουν....
Ανατριχιάζει κανείς στη σκέψη του πόσο κακό μπορεί να χωρέσει η ανθρώπινη καρδιά , τι κτηνωδίες μπορεί να σχεδιάσει και να εκτελέσει ο ανθρώπινος νους  και πόσο σκοτάδι κουβαλάμε στην ψυχή μας...

Αναρωτιέμαι τι να απέγιναν αυτοί οι "άνθρωποι" που ξεκοίλιασαν εγκύους , έκαψαν ζωντανούς γέροντες και ρήμαξαν τον τόπο...αντιλαμβάνονταν άραγε τι έκαναν; Γύρισαν στα σπίτια τους , αγκάλιασαν τα παιδιά τους και κοιμήθηκαν ήσυχοι στα κρεβάτια τους;

Η σπουδαία διανοήτρια , μαθήτρια του Χάιντεγκερ , Χάνα Άρεντ , προτείνει μια ερμηνεία του φαινομένου μιλώντας για την κοινοτοπία του κακού:

"Το μεγαλύτερο κακό σε αυτόν τον κόσμο,  δεν προέρχεται από ανθρώπους που επιλέγουν να είναι κακοί. Προέρχεται από ανθρώπους που απλώς δε σκέφτονται καθαρά. Από ανθρώπους που, βλέποντας τα πράγματα μονομερώς, μέσα από παραμορφωτικούς-ιδεολογικούς φακούς, κάνουν αδιανόητα πράγματα, θεωρώντας τα προφανή και κανονικά. Στηριζόμενοι σε αυτήν την κανονικότητα, πραγματοποιούμε φοβερά πράγματα με έναν οργανωμένο και συστηματικό τρόπο. Αυτή είναι η διαδικασία, με την οποία άσχημες, εξευτελιστικές, δολοφονικές, απάνθρωπες και απερίγραπτες πράξεις καταλήγουν να αποτελούν ρουτίνα και γίνονται αποδεκτές ως «ο τρόπος που γίνονται τα πράγματα".