Confiteor - Ανατομία του Κακού

Δεν νομίζω ότι το βιβλίο Confiteor του Ζάουμε Καμπρέ χρειάζεται το δικό μου έπαινο , καθώς έχει ήδη από την στιγμή που εκδόθηκε τον Απρίλιο του 2016 συγκεντρώσει πλήθος διακρίσεων και βραβείων. Πρόκειται για ένα μυθιστόρημα το οποίο με αφορμή αλλά και κέντρο αναφοράς ένα περίφημο βιολί  παρουσιάζει ένα πλήθος ανθρώπινων ιστοριών που τέμνονται και δημιουργούν ένα πολύπλοκο και πολλές φορές τραγικό πλέγμα. Η Ιστορία της Ευρώπης φωτίζεται ανάγλυφα  μέσα από τις ιστορίες των κατόχων του βιολιού , ενώ ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στα στρατόπεδα συγκέντρωσης και το ζόφο του Γ '  Ράιχ.

         Δεν είναι ένα εύκολο βιβλίο , παρά τη δημοφιλία του. Τόσο από τεχνικής απόψεως , όσο και από άποψη περιεχομένου είναι "βαρύ" και θέλει "γερά στομάχια". Ο ήρωας , ένας homo universalis , βασανίζεται από ένα καίριο ερώτημα , που όσο ο χρόνος του μυθιστορήματος κυλά , τόσο εντείνεται:

Ποια είναι η φύση του Κακού;

Και ο ίδιος , φύση αγαθή και ευαίσθητη , άνθρωπος που στερήθηκε την αγάπη και την χαρά της ζωής πέφτει θύμα της κακότητας των συνανθρώπων του.

      Διαβάζοντάς το κανείς  έχει την ευκαιρία να χαρεί την ευρύτητα των γνώσεων του συγγραφέα , την αφηγηματική του δεινότητα αλλά και να προβληματιστεί για μια σειρά από ζητήματα που αφορούν την ανθρώπινη φύση και ο Καμπρέ θέτει εύστοχα και καίρια.

Από τα πιο δυνατά κατά τη γνώμη μου σημεία του μυθιστορήματος είναι οι παράλληλοι και τελικά ταυτιζόμενοι αφηγηματικοί μονόλογοι ενός διαβόητου ιεροεξεταστή  του 16ου αι. και του Ρούντολφ Ες , του διοικητή του Άουσβιτς , που βασανιστικά αναδεικνύουν την διαχρονική διάσταση του Κακού , που ντύνεται κάθε φορά άλλη φορεσιά , για να φέρει μόνο πόνο και καταστροφή.
Εξάλλου , συγκίνηση προκαλεί η αναδρομική αφήγηση ενός επιζώντα από το κολαστήριο του Άουσβιτς , ο οποίος με λόγο λιτό και χωρίς μελοδραματικές υπερβολές παρουσιάζει σε όλο της το "μεγαλείο" τη θηριωδία  που βίωσε ο ίδιος και η οικογένειά του σε αυτό το στρατόπεδο θανάτου.

Επίκαιρο  θέμα όσο ποτέ το Κακό στοιχειώνει τις ζωές μας , καθώς σε πείσμα της τεράστιας πνευματικής και τεχνολογικής προόδου του ανθρώπου συνεχίζει να αποδεικνύει πως , όσο κι αν αυτός έχασε το τρίχωμα , τα μυτερά δόντια και τα ζωώδη του ένστικτα , βαθιά μέσα του ένα ορμέμφυτο τον σπρώχνει στις πιο σκοτεινές και αβυσσαλέες πράξεις.
Κι ίσως το πιο δυσάρεστο  είναι πως ούτε η πνευματική καλλιέργεια ,  η  περίφημη Παιδεία, κατάφεραν να το δαμάσουν.

Ας μην ξεχνάμε πως τα κτήνη που διέπραξαν τις φρικαλεότητες στο Άουσβιτς και στα άλλα στρατόπεδα συγκέντρωσης ήταν πολλές φορές επιστήμονες και άνθρωποι υψηλής κουλτούρας και πως οι τρόφιμοι οδηγούνταν στο θάνατο υπό τον ήχο κλασικής μουσικής...

Για την Χρύσα και την Μαργαρίτα

Ημέρες βινυλίου...

Το πικάπ στο σαλόνι μας προκαλούσε σοκ και δέος...

Ήταν πάντα βαλμένο σε περίοπτη θέση , καλογυαλισμένο και ντυμένο με την τελευταία λέξη της μόδας....τα σεμεδάκια της μαμάς!
Ήταν ένα λατρευτικό αντικείμενο αφιερωμένο στο θεό της μουσικής...τον Απόλλωνα...ο οποίος βεβαίως είχε  εκμοντερνιστεί στον 20ο αιώνα , είχε αφήσει τη λύρα από καβούκι χελώνας και είχε πιάσει τους δίσκους...τα βινύλια...

Ως παιδί μου έκαναν μεγάλη εντύπωση αυτά τα αγνώστου ταυτότητος δισκοειδή αντικείμενα. Θυμάμαι με πόση προσοχή και με τι λεπτές , χειρουργικές κινήσεις η μητέρα μου έβγαζε το δίσκο από τη θήκη του , τον τοποθετούσε στο πικάπ και ακουμπούσε πάνω του τη βελόνα...ένα ανεπαίσθητο "χρρρρ" και η μουσική πλημμύριζε το σπίτι...

Η μαμά μου ήταν μερακλού και αγόραζε συχνά δίσκους...στη δισκοθήκη μας διαθέτουμε σχεδόν τα πάντα...από Χάρυ Κλυνν μέχρι Ζανέτ Καπούγια και από Ρίτα Σακελλαρίου μέχρι Νάνα Μούσχουρη. Τα απογεύματα συχνά καθόμασταν γύρω από το μαγικό , λατρευτικό αντικείμενο και διασκεδάζαμε με τους δίσκους μας...κλαίγαμε από τα γέλια με τον Χάρυ Κλυνν και συγκινούμασταν μέχρι δακρύων με τη μελοποιημένη ποίηση του Θεοδωράκη.

Ο αδελφός μου είχε μεγάλο σεβντά με τον Γιώργο Νταλάρα...δεν υπήρχε δίσκος του που να μην τον αγόραζε...θέλοντας και μη είχα μάθει απέξω όλα του τα τραγούδια...στο τέλος τον αντιπάθησα...ζούσα υπό καθεστώς Νταλαρικής δικτατορίας...όμως δεν ήμουν η μόνη!

Η μαμά δεν ήθελε κανείς να αγγίζει το πικάπ και έβαζε μυστικά σημάδια που μόνο αυτή αναγνώριζε...όταν καμιά φορά ...σπάνια ...έλειπε από το σπίτι , ο αδελφός μου έτρεχε στα γρήγορα και έβαζε κρυφά δίσκους του Νταλάρα και μεράκλωνε...όταν εκείνη επέστρεφε , είχε βάλει τα πάντα στη θέση τους...ή έτσι τουλάχιστον νόμιζε...
Μα εκείνη που είχε υπολογίσει μέχρι και την τελευταία μοίρα από τη γωνία του σεμεδακίου της  , ήξερε πως αυτό είχε λάθρα μετακινηθεί...τότε ξεκίναγε στο σπίτι πανηγύρι , όχι μουσικό βέβαια , και μας άκουγε όλη η πολυκατοικία!!!

Από τα βινύλια περάσαμε στα CD και από τα CD στο youtube....τίποτε όμως δεν συγκρίνεται με την εποχή εκείνη...που ήμασταν αθώοι και ανοιχτοί σε κάθε τι μαγικό και όμορφο. Κι η μουσική τότε ήταν μαγεία και μυσταγωγία...

Κλείνω τα μάτια και ακούω ακόμη το πικάπ να παίζει στο σαλόνι....

                                                                            Αφιερωμένο στη γενιά του βινυλίου

Φθινόπωρο

Το φθινόπωρο είναι μια εποχή μετάβασης...μια διαδρομή από το άνοιγμα και την ξενοιασιά του καλοκαιριού στο κλείσιμο και στην περισυλλογή του χειμώνα.
Τα πρώτα σύννεφα που σκοτεινιάζουν τον ουρανό , οι πρώτες στάλες της βροχής καθώς και η απαραίτητη ζακετούλα στις βραδινές μας βόλτες μας δείχνουν καθαρά πως ο κύκλος της θερινής ραστώνης ολοκληρώνεται...

Φθίνουν οι οπώρες...μαραίνονται δηλαδή οι καρποί σύμφωνα με την ετυμολογία της λέξης. Τα τελευταία σύκα και σταφύλια μαζεύονται μέσα στο Σεπτέμβρη ή και αρχές Οκτώβρη. Μετά και το περίφημο καλοκαιράκι του Αγίου Δημητρίου η γη παύει να προσφέρει τους καρπούς της...όχι για πολύ όμως...γιατί μέσα στο χειμώνα θα έρθουν άλλες εικόνες και στιγμές να μας παρηγορήσουν για την ομορφιά που χάθηκε.

Είπαμε , όμως...το φθινόπωρο είναι μια μετάβαση...μια εφηβεία...κι όπως δυσκολεύονται οι έφηβοι να κατανοήσουν τι είναι τελικά...να αποχωριστούν την παιδική τους ηλικία και να εισαχθούν στον κόσμο των ενηλίκων , έτσι και το φθινόπωρο φλερτάρει με την παιδικότητα του καλοκαιριού που χάνεται και την αυστηρότητα ενός ενήλικου χειμώνα...

Για μένα η μετάβαση αυτή έχει μια ταυτότητα οσφρητική , μια αίσθηση που πάντα με ακολουθεί και με γοητεύει...είναι η μυρωδιά των νυχτολούλουδων. Ακόμη και στους σκονισμένους και μουντούς δρόμους της Αθήνας , όλο και κάπου θα τη συναντήσεις ...το σούρουπο. Κρύβει μέσα της όλη την αλαφράδα του καλοκαιριού αλλά και την μελαγχολία ενός ηλιοβασιλέματος. Και στις λίγες στιγμές που περνούν , καθώς διασχίζω το πεδίο της , έχω ήδη ταξιδέψει και είμαι μακρυά , πολύ μακρυά ...σε ένα καινούργιο , φωτεινό καλοκαίρι , σε μια επόμενη έκρηξη αισθημάτων και ζωής.


                                                                                                               Καλό Φθινόπωρο 

Όφις...χωρίς κρίνο

Το φίδι είναι ένα ερπετό που σέρνεται πάνω στη γη για χιλιάδες χρόνια.

Καλέ τι λέω; από κτίσεως κόσμου....

Ήταν αραχτό στον Παράδεισο κι έπεισε την χαζοβιόλα την Εύα να φάει το μήλο. Το φίδι την πλήρωσε για τα καλά , αφού ο θεός το καταράστηκε να σέρνεται με την κοιλιά κι όλοι να το κυνηγάνε. Φαίνεται όμως πως το φιδίσιο του κορμί το βοήθησε να τη βγάλει καθαρή , όταν αργότερα έγινε ο κατακλυσμός. Τρούπωσε κι αυτό μέσα στην κιβωτό και την έπεσε για ύπνο....(τα φίδια πέφτουν σε χειμερία νάρκη). Όταν προσάραξε η κιβωτός , σύρθηκε πάλι στη γη και συνέχισε το  έργο του , δαγκώνοντας και χύνοντας το δηλητήριό του, καταπίνοντας αμάσητα ζώα πολύ μεγαλύτερά του, σφίγγοντας μέχρι θανάτου ακόμη και ανθρώπους!!!

Το φίδι ανάλογα με την κουλτούρα και το λαό κουβαλά διαφορετικούς συμβολισμούς. Οι Εβραίοι ας πούμε δεν το έχουν σε καμιά εκτίμηση. Είναι διαβολέας , διαφθείρει ύπουλα και χαίρεται βλέποντας τους άλλους να υποφέρουν. Είναι σημάδι του κακού και συνοδός μάγων και βελζεβούληδων....είναι "φτου κακά" , που λένε.

Στους αρχαίους Έλληνες , όμως , τα πράγματα δεν ήταν διόλου έτσι. Το φίδι είναι ο προστάτης του σπιτιού , ο περίφημος οικουρός όφις , κουρνιάζει στην ασπίδα της Αθηνάς και είναι σύμβολο αυτοχθονίας. Να σας θυμίσω τον περίφημο βασιλιά της Αθήνας Κέκροπα , που ήταν μισός άνθρωπος και μισός φίδι!!

Το φίδι είναι πανάρχαιος φύλακας ιερών και σύντροφος του Ασκληπιού που χρησιμοποιεί το δηλητήριό του για θεραπευτικούς και μόνο σκοπούς.

Ποιος ξέρει; ίσως οι αρχαίοι Έλληνες δεν είχαν μήλα , για να τους βάλει σε πειρασμό...

Στην Ινδία οι φακίρηδες το βάζουν να χορεύει...στην Κίνα έχουν ξεπεράσει κάθε φόβο και το μαγειρεύουν με χίλιους τρόπους...(λένε πως το κρέας του μοιάζει με κοτόπουλο...εγώ πάντως δεν θα το έτρωγα...) , οι Ινδιάνοι της Αμερικής το είχαν κάνει τοτέμ. Οι Δυτικοί αρέσκονται να φτιάχνουν από το δέρμα του παπούτσια, ζώνες ή τσάντες...

Τελευταίως , όμως , έχουν ξεσηκωθεί οι οικολόγοι και δικαίως και πουλιούνται κυρίως απομιμήσεις.

Όλο ξεγλιστράει το άτιμο...

Μπαρμπουνάκια τηγανητά

Η Μαραθώνος ασκούσε πάντα στην φαντασία μου μια έντονη επίδραση. Θέλετε το δοξασμένο της παρελθόν που την ταύτιζε με το δρόμο του Φειδιππίδη  , η γειτνίασή της με την πανέμορφη Πεντέλη , η απόσταση που τη χώριζε από το κλεινόν άστυ....όλα αυτά μαζί δημιουργούσαν στο μυαλό μου την εικόνα ενός γοητευτικού και απόμακρου προορισμού.

Μα πιο πολύ αυτό που είχα να θυμάμαι από τις ελάχιστες οικογενειακές μας εξορμήσεις προς τα εκεί ήταν ένα ταβερνάκι στη Ραφήνα και η γεύση από τα τηγανισμένα μπαρμπούνια που μας πρόσφερε ο φιλόξενος εστιάτορας μια Πρωτομαγιά....ήταν από κείνες τις "ηρωικές εξορμήσεις" όπου μαζί με μας εξέδραμαν όλοι οι Αθηναίοι προς την Μαραθώνος με αποτέλεσμα να μη βρίσκουμε ούτε σκιά να σταθούμε και να φάμε απόγευμα πια ό,τι είχε απομείνει από την επέλαση των υπολοίπων...βέβαια κι αυτό το λίγο , τα μπαρμπουνάκια με τα βραστά χόρτα δηλαδή , ήταν πραγματικά υπεραρκετό....

Μπαρμπούνια τηγανητά...γεύση από ιώδιο και θάλασσα...ήταν τόσο νόστιμα που τρώγονταν μέχρι κι οι ουρές τους και τα μουστάκια τους...που λέει ο λόγος!!!
Σε αυτά άλλωστε χρωστούν και το πληθωρικό τους όνομα ...barba είναι η γενειάδα στα λατινικά...
Τα ψάρια αυτά ζούνε σε βυθούς με άμμο και τα μουστάκια τους λειτουργούν ως ανιχνευτές φαγητού. Συγγενείς τους είναι και οι κουτσομούρες...έχουν κι αυτές μουστάκια , αλλά πιο κοφτή μύτη...αρχαιοελληνική....εξ ου και το προσωνύμιό τους.
Οι ψαράδες ισχυρίζονται ότι έχουν την ίδια γεύση , εγώ όμως υπερθεματίζω υπέρ των μπαρμπουνιών!!!

Χθες βρέθηκα πάλι στη Μαραθώνος...δεν είχε ιδιαίτερη κίνηση και με σχετική ευκολία έφτασα μέχρι τον Σκοινιά. Το τοπίο αλλαγμένο προς το χειρότερο...παντού τα γραφικά χωριουδάκια και λιμανάκια της Ανατολικής Αττικής μετατράπηκαν σε καλοκαιρινά θέρετρα ή και μόνιμους τόπους κατοικίας.
Η Πεντέλη , η άπειρες φορές καμμένη έχει χτιστεί και ακόμη χτίζεται...
Ο Μαραθώνας εξακολουθεί να είναι ένας απλωμένος κάμπος αλλά άσχημα χτισμένος και βρώμικος.
Στις παραλίες τα beach bar...το must της εποχής ...με δυνατή μουσική και αισθητική για κλάματα.
Όλα τα παραπάνω απότοκα της κακώς νοούμενης ανάπτυξης και της αρχοντοβλαχιάς του Νεοέλληνα...

Μετά το μπάνιο πήγαμε σε μια ταβέρνα στην παραλία του Μαραθώνα. Ο κατά τα άλλα ευγενέστατος εστιάτορας παραπονιόταν γιατί φέτος δεν του επιτράπηκε να απλώσει τα τραπεζάκια του μέχρι τη θάλασσα...σε άλλους δόθηκε η δυνατότητα, γιατί όχι και σε μένα;

Στο τραπέζι μας έφτασαν μπαρμπουνάκια τηγανητά...και με την πρώτη μπουκιά γύρισα πίσω...πίσω πολύ...σε εκείνη την μακρινή , παιδική μου Πρωτομαγιά...

Φεύγοντας με το αμάξι μου πέρασα έξω από τον τύμβο του Μαραθώνα...η καρδιά μου ανάσανε ανακουφισμένη...όσο υπάρχεις εσύ και τα τηγανητά μπαρμπουνάκια , υπάρχει ελπίδα , σκέφτηκα και συνέχισα το δρόμο μου για την Αθήνα.

Φωλιάζοντας...

Έχετε δει τα πουλιά πόσο όμορφα και τεχνικά φτιάχνουν τις φωλιές τους;

Με πόση αφοσίωση και σπουδή μαζεύουν κλαράκια , ίνες και λάσπη και χτίζουν το καλυβάκι τους;
Εκεί θα προστατέψουν ό,τι πιο πολύτιμο έχουν...τα αυγά τους. Κι όταν  γεννηθούν οι νεοσσοί τους , εκεί θα βρουν ζεστασιά και φροντίδα.

Να λοιπόν οι πρώτες λέξεις που μου έρχονται στο μυαλό , όταν ακούω για φωλιές.
Ασφάλεια , αγάπη , φροντίδα...

Από την άλλη μια φωλιά δεν είναι κάτι εύκολο να γίνει. Θέλει κόπο , φαντασία και μαεστρία. Θέλει να επενδύσει κανείς χρόνο και προσπάθεια. Δεν χαρίζονται οι φωλιές , ούτε πουλιούνται σε τιμές ευκαιρίας...χτίζονται με μεράκι και αγάπη. Κι όταν είναι πετυχημένες προσελκύουν κι άλλα πουλάκια. Και γίνεται η φωλιά ένας τόπος συνάντησης , ένα σημείο αναφοράς. Και γεμίζει κελαηδίσματα , σούσουρα και παιχνίδια.

Αλίμονο στο πουλί που δεν μπορεί να χτίσει μια φωλιά...

Άνθρωποι και σκουπίδια

Για όσους από εμάς έχουμε το θλιβερό προνόμιο να επισκεπτόμαστε κατά καιρούς το κοιμητήριο της περιοχής μας , για να απαλύνουμε κάπως τον πόνο της απουσίας ενός αγαπημένου μας προσώπου ή για να τιμήσουμε την μνήμη του , η εικόνα είναι απογοητευτική.

Και η απογοήτευση αυτή έχει να κάνει με την εγκατάλειψη τέτοιων χώρων ,την έλλειψη ουσιαστικής καθαριότητας και  σεβασμού προς τους νεκρούς και τους συγγενείς τους.

Για να γίνω πιο συγκεκριμένη , θα μιλήσω για τα κοιμητήρια των περιοχών Καλλιθέας - Νέας Σμύρνης και Παλαιού Φαλήρου που βρίσκονται σε όμορα οικόπεδα κάπου στην Άνω Νέα Σμύρνη.
Αυτό που με λύπη μου παρατήρησα τον τελευταίο χρόνο τουλάχιστον είναι ότι στους χώρους αυτούς προσπαθούν οι υπεύθυνοι των δήμων να χωρέσουν δυο καρπούζια κάτω από την ίδια μασχάλη...

Από τη μια είναι χώροι ταφής και από την άλλη χώροι στάθμευσης των οχημάτων καθαριότητος των δήμων αλλά και χώροι απόθεσης απορριμάτων μέσα σε πολύ μεγάλα , μεταλλικά container.
Η όψη σε όλο το δρόμο μπροστά από το νεκροταφείο Καλλιθέας είναι θλιβερή...τουλάχιστον....
η μυρωδιά αποπνικτική και η θλίψη απέραντη...

Πώς πρέπει να αισθάνεται κάποιος που επισκέπτεται ένα τέτοιο χώρο , φορτισμένος ήδη από δικές του σκέψεις και συναισθήματα; Πώς πρέπει να νιώθει , όταν βλέπει , πως η θέση που επιφύλασσε η κοινωνία μας σε όλους εκείνους που δεν υπάρχουν πια , είναι αυτή μιας χωματερής;

Ποια είναι η άποψη των δημόσιων αρχόντων που εδώ και καιρό ζητάνε την ψήφο μας επιδεικνύοντας προφανώς έργα βιτρίνας και όχι έργα ουσίας;

Ποια είναι η θέση της Εκκλησίας που ενώ απειλεί και ωρύεται για όσους τυχόν τολμήσουν να προτιμήσουν την καύση αντί της ταφής , δεν έχει να πει μια κουβέντα για αυτό το όνειδος , που είμαι βέβαιη πως επαναλαμβάνεται και σε άλλες περιοχές του λεκανοπεδίου και όχι μόνο;

Αιδώς Αργείοι....