Παρασκευή, 28 Ιουλίου 2017

Συγγνώμη

Υπάρχει μια λέξη που κάποιοι την βάζουν με μεγάλη ευκολία στο στόμα τους , ενώ κάποιοι άλλοι την αποφεύγουν , όπως ο διάολος το λιβάνι!
Μια λέξη που αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο πολλών θρησκειών και ηθική επιταγή για όποιον θέλει να ονομάζεται άνθρωπος...
Η λέξη αυτή είναι η συγγνώμη.

Ζητάω συγγνώμη σημαίνει πως παραδέχομαι ότι κάπου έχω σφάλλει και πρέπει να επανορθώσω. Η συγγνώμη είναι η συνειδητοποίηση του λάθους , γι' αυτό άλλωστε έχει μέσα της και την γνώμη...γνωρίζω, δηλαδή αναγνωρίζω και αντιλαμβάνομαι τι έκανα και εν συνεχεία ζητώ μια δεύτερη ευκαιρία.

Συνώνυμη της συγγνώμης είναι η μετάνοια...κι αυτή ως λέξη έχει μέσα της πολύ σκέψη ...και νου που έρχεται όμως εκ των υστέρων. Μετά-νοω σημαίνει πως συνειδητοποιώ το λάθος μετά από κάποιο χρονικό διάστημα και λυπάμαι γι' αυτό και θέλω να με συγχωρέσουν...

Η συγχώρηση ή κατά το λαϊκότερο συχώρεση είναι λέξη που ταιριάζει στα χείλη και του θύτη και του θύματος..
Αφού έχει προηγηθεί η σκέψη , η επίγνωση και η αποδοχή του σφάλματος , ζητάμε χώρο από τον άλλο και εκ νέου κοινή συμπόρευση. Κι αυτός , είτε παραχωρεί αυτόν τον χώρο , είτε όχι.

Είναι πολύ εύκολο να ζητάς συγγνώμη..συνήθως, όμως, χωρίς γνώση και νου.
Ως εκ τούτου, τις περισσότερες φορές πρόκειται για κενό γράμμα και ως τέτοιο απατά και απογοητεύει. Γι' αυτό κανείς θα πρέπει , πριν φτάσει να ζητήσει ή να δώσει τη συγγνώμη του , να έχει εξετάσει σε βάθος τον ίδιο του τον εαυτό , να έχει αντιληφθεί το νόημα των λόγων και των έργων του και να είναι διατεθειμένος να αλλάξει επί της ουσίας την οπτική του και την στάση ζωής του.

Τετάρτη, 14 Ιουνίου 2017

Πάροδος

Στα αρχαία θέατρα οι πάροδοι ήταν οι πλευρικές οδοί δια των οποίων εισερχόταν ο Χορός και κάποιοι υποκριτές στην ορχήστρα ή την σκηνή.

Ήταν δρόμοι μικροί , πλάγιοι , δευτερευούσης σημασίας σε σχέση με τα σημαντικά που διαδραματίζονταν στο κέντρο του θεάτρου.
Από αυτές τις αρχαίες , πλάγιες οδούς πήραν το όνομά τους και οι σημερινές πάροδοι...αυτές βέβαια δεν οδηγούν σε καμιά ορχήστρα...αλλά διευκολύνουν πολλές φορές τις μετακινήσεις , καθώς μέσω αυτών καταλήγει κανείς στις κεντρικές λεωφόρους.

Ίσως, επειδή , η σημασία αυτής της λέξης σχετίζεται με ένα σύντομο πέρασμα που οδηγεί σε κάτι άλλο μεγαλύτερο και σπουδαιότερο , λέμε , επίσης πως κάτι είναι παροδικό , δηλ. περαστικό ή κάτι χαρακτηρίζεται από παροδικότητα , δηλαδή είναι περαστικό και πεπερασμένο.

Όσα , όμως , κι αν μας λένε τα λεξικά για τις λέξεις και τις σημασίες τους , είναι τελικά η ίδια η ζωή που έρχεται να επιβεβαιώσει τις έννοιες και τους ορισμούς.

Κοιτάξτε γύρω σας , παρατηρήστε ουσιαστικά και όχι φευγαλέα , την ίδια σας την καθημερινότητα και θα διαπιστώσετε το μέγεθος και την ουσία της λέξης παροδικότητα.
Ακόμη και το ίδιο μας το πρόσωπο αλλάζει μέρα με τη μέρα ,  ώρα με την ώρα , και όσα γύρω μας θεωρούνται δεδομένα είναι - αλίμονο  -  περαστικά και εφήμερα.

Κι επειδή αυτή είναι μια δύσκολη διαπίστωση , ο καθένας βρίσκει τρόπους να την ξορκίζει...
Άλλοι ζουν επιπόλαια και επιφανειακά φοβούμενοι να συνδεθούν με πρόσωπα και πράγματα, για να μην πληγωθούν , όταν τα χάσουν...
Άλλοι ξεγελούν τους φόβους τους επαναλαμβάνοντας κάθε μέρα τα ίδια πράγματα , δημιουργώντας μια βολική ρουτίνα που δίνει την ψευδαίσθηση της ασφάλειας.
Άλλοι τέλος αρνούνται την παροδικότητα των πάντων καταντώντας γραφικοί , ξεγελώντας το χρόνο μα περισσότερο τους ίδιους τους εαυτούς τους...

Η συνειδητοποίηση της παροδικότητας  , όσο κι αν πληγώνει τον ανθρώπινο εγωισμό μας ,  μπορεί να καταστεί λυτρωτική , αν την δούμε σαν μονοπάτι προς μια καλύτερη και ουσιαστικότερη βίωση της ίδιας της ζωής.

Διότι μόνο αν γίνει κάτι τέτοιο , θα βιώνουμε σε όλο της το μεγαλείο κάθε στιγμή της ζωής μας, κάθε ευτυχή συνάντηση με αγαπημένα πρόσωπα που δίνουν νόημα στην ύπαρξή μας , κάθε μικρή ή μεγάλη χαρά...το κελάηδημα ενός πουλιού , το γέλιο ενός παιδιού , μια δημιουργική μέρα στη δουλειά , μια βόλτα στη θάλασσα...

Τι άλλο είναι η ζωή μας παρά στιγμές;

Όπως αναφέρει κάπου και ο Δημόκριτος :

«Ὁ κόσμος σκηνή, ὁ βίος πάροδος· ἦλθες, εἶδες, ἀπῆλθες...» 

Τετάρτη, 31 Μαΐου 2017

Και τα σκυλιά δεμένα...

Είναι ώρα πιστεύω να ειπωθούν ξεκάθαρα κάποια πράγματα που αφορούν το εκπαιδευτικό μας
σύστημα , αλλά και την κοινωνία μας εν γένει.
Δεν θα ήταν είδηση , αν σας έλεγα ότι πάνε από το κακό στο χειρότερο!!!
Και βέβαια οι αιτίες γι' αυτό είναι πολλές και αλληλοεξαρτώμενες ,ωστόσο , αν μου επιτραπεί να έχω ένα λόγο παραπάνω ως καθηγήτρια , το εκπαιδευτικό μας σύστημα, ειδικότερα,  νοσεί από τη νόσο της αλλαγής!!

Δεν υπάρχει περίπτωση , ακόμη και μέσα στα πλαίσια της ίδιας κυβέρνησης , η εκπαιδευτική πολιτική να μην αλλάξει και μια και δυο και τρεις φορές...
Κάθε νέος υπουργός θεωρεί υποχρέωσή του να αλλάξει κάτι...έστω και λίγο...έστω κι αν ξέρει ότι ο επόμενός του θα το αλλάξει κι αυτός!!!

Η φετινή κατάσταση των Γυμνασίων φανερώνει όλη την κωμικοτραγική διάσταση αυτής της νόσου της αλλαγής.
Στο όνομα της προοδευτικότητας και του καλού των μαθητών μειώθηκαν τα εξεταζόμενα μαθήματα σε μόλις τέσσερα!!! (άντε πέντε , αν θεωρήσουμε άλλο πράγμα τη Γλώσσα και άλλο τη Λογοτεχνία).
Αυτό οδήγησε σε μια χαλάρωση και απροθυμία των μαθητών να εργαστούν και να αποδώσουν , αφού σε τελική ανάλυση δεν τους "απειλεί" καμιά εξεταστική περίοδος.

Κι εδώ έρχομαι στη δεύτερη νόσο του εκπαιδευτικού μας συστήματος , την εξετασιοφοβία!!!
Στο όνομά της καταργήθηκαν οι εξετάσεις του Γυμνασίου , σχεδόν ολοκληρωτικά , αν προσέξει κανείς καλύτερα , ωστόσο , θα διαπιστώσει ότι για κάποιους μαθητές ο Ιούνιος θα είναι μια μακρυά και βασανιστική εξεταστική περίοδος , αφού θα κληθούν να ξαναδώσουν σε όσα μαθήματα αποτύχουν εντός δέκα ημερών...

Ενδιαφέρον εδώ είναι το γεγονός ότι ο δάσκαλος - προφήτης και μάγος -  θα καταφέρει μέσα σε αυτές τις δέκα μέρες να βάλει στο κεφάλι των δύσμοιρων μαθητών , όσα δεν κατάφεραν να μάθουν μέσα σε μια ολόκληρη χρονιά!!!

Όλα αυτά που αποφασίστηκαν χωρίς να ληφθεί υπόψη η άποψη των εκπαιδευτικών , αυτών που βρίσκονται κάθε μέρα σε τάξη και βλέπουν στην πράξη τι αποτελέσματα έχει η εφαρμογή κάθε είδους αλλαγής...θα οδηγήσουν φοβάμαι σε μια ολοκληρωτική απαξίωση της εκπαιδευτικής διαδικασίας και της μάθησης.

Ο Αριστοτέλης έλεγε πως οι ρίζες της εκπαίδευσης είναι πικρές, αλλά ο καρπός της γλυκός...
Ας πάψουν λοιπόν οι εκάστοτε κυβερνώντες να γλυκαίνουν τις ρίζες μέχρι αηδίας...γιατί τότε ο καρπός θα βγει σάπιος!!! 

Σάββατο, 13 Μαΐου 2017

Παραμύθι

Δεν νομίζω να υπάρχει άνθρωπος σε όλο τον κόσμο που να μην έχει ακούσει , έστω και μια φορά στη ζωή του , ένα παραμύθι.
Κι αν υπάρχει θα είναι σίγουρα ένας άνθρωπος ατυχής και στερημένος...

Παραμύθι είναι μια αφήγηση , μια ιστορία γοητευτική με πολλά υπερφυσικά και συμβολικά στοιχεία, που βρίσκεται στη ρίζα κάθε λαϊκού πολιτισμού , ίσως γιατί κρύβει τις πιο βαθιές και ουσιαστικές πανανθρώπινες επιθυμίες. Αυτό που καθιστά τη μελέτη του ενδιαφέρουσα και γοητευτική είναι η ποικιλία των εκδοχών και ο τρόπος που η ανθρώπινη φαντασία ντύνει κάθε φορά το ανοίκειο , το άγνωστο , το τρομακτικό και το καθιστά οικείο και συγκινητικό.

Τα παραμύθια τα αφηγούνταν συνήθως οι γιαγιάδες και οι μητέρες στα μικρά παιδιά...όμως , έλα που οι σπουδαιότεροι , επίσημοι παραμυθάδες είναι και πάλι άντρες!!!
Ποιος δεν θυμάται τον Χανς Κρίστιαν Άντερσεν ή τους αδελφούς Γκρίμ;
Ωστόσο , κι αυτούς , δεν μπορεί , κάπου , κάποτε , μια ζεστή , γυναικεία αγκαλιά τους νανούρισε με ένα παραμύθι.

Τα παραμύθια είναι παραμυθίες...συνδέονται άλλωστε ετυμολογικά με το αρχαίο ρήμα παραμυθουμαι , που σημαίνει παρηγορώ , ανακουφίζω.
Από τη όμως μας ανακουφίζουν;

Από τις αρχέγονες φοβίες μας , από τις ανομολόγητες επιθυμίες μας , από το σκοτεινό και δυσπρόσιτο κομμάτι του "είναι" μας , που μένοντας αθέατο αποκτά ακόμη πιο τρομακτικές διαστάσεις.
Οι δράκοι , οι κακές μάγισσες , τα φαρμακωμένα μήλα και οι μαγεμένες πριγκήπισσες  είναι κομμάτια του παγκόσμιου ασυνειδήτου , που φωτίζονται και απομαγεύονται μέσα από τα παραμύθια.

Στις μαγικές χώρες των παραμυθιών τα ζώα και τα δέντρα μιλούν , το καλό και το κακό έχουν πρόσωπο και οι περιπέτειες δεν σταματούν ποτέ.
Προσέξτε όμως, μην παραμυθιαστείτε...μην ξεγελαστείτε δηλαδή νομίζοντας πως θα ανταπεξέλθετε στη ζωή παραμυθιάζοντας τους άλλους και τον εαυτό σας.

Όσο γοητευτικός κι αν είναι ο κόσμος των παραμυθιών , απείρως γοητευτικότερος είναι ο αληθινός κόσμος στον οποίο πρέπει πάντα να επιστρέφουμε , χωρίς φόβο και χωρίς πάθος...

                                                                                       Widmen an mein Gretchen

Τετάρτη, 12 Απριλίου 2017

Μακάριοι οι πενθουντες...


Το πένθος είναι μια ψυχική κατάσταση κατά την οποία βιώνουμε μεγάλη θλίψη , πόνο και οδύνη.
 Ετυμολογικά σχετίζεται με το ρήμα πάσχω - παθαίνω και πραγματικά αυτός που πενθεί , πάσχει και βιώνει έντονα και δυσάρεστα συναισθήματα.
Υπάρχουν πολλοί λόγοι , για να πενθήσει κανείς ,αν τους καλοεξετάσουμε , όμως , θα διαπιστώσουμε ότι όλοι καταλήγουν στον εξής ένα ...την απώλεια.

Η απώλεια προέρχεται από το ρήμα απόλλυμι που σημαίνει καταστρέφω. Απώλεια είναι το χάσιμο , η αποδοχή του τέλους μιας κατάστασης και το τραύμα που αυτά συνεπιφέρουν. Πρόκειται πράγματι για μια μικρότερη ή μεγαλύτερη , ανάλογα με την περίσταση , καταστροφή , μια ολοκληρωτική και ανεπανόρθωτη βλάβη. Πενθούμε λοιπόν τις απώλειές μας και παίρνουμε το χρόνο μας , για να γιατρέψουμε το τραύμα που μας έχουν προκαλέσει.

Οι απώλειες δεν σχετίζονται αποκλειστικά με το θάνατο αγαπημένων προσώπων. Απώλεια είναι και ο χωρισμός , απώλεια είναι και τα νιάτα που πέρασαν , απώλεια και η αρρώστια...

Αν αφήσουμε τις απώλειές μας άκλαυτες και νηπενθείς , αργά ή γρήγορα , θα πληρώσουμε βαρύτερο το τίμημα. Δεν μπορείς να ξεγελάσεις τον εαυτό σου , ούτε είναι ένδειξη δύναμης η αποφυγή του πόνου και της θλίψης. Το αντίθετο μάλιστα , είναι δειλία...

Αυτές τις μέρες του Πάσχα πενθούμε για τα Πάθη του Θεανθρώπου. Νομίζω πως κάθε φορά που έρχεται η Μεγάλη Εβδομάδα κάπου κοντά μου, σε ένα παράλληλο σύμπαν, ένας άνθρωπος στέκεται ίσιος κι αλύγιστος μπροστά στο πεπρωμένο και τις ιδέες του...πάσχει , σταυρώνεται και τελικά αποθεώνεται μέσω της Ανάστασης.

Ίδια κι απαράλλαχτα στον μικρόκοσμό μας δεν υπάρχει λύτρωση χωρίς πένθος.
Μακάριοι οι πενθούντες ότι αυτοί παρακληθήσονται....

Σάββατο, 25 Φεβρουαρίου 2017

Το σχετικό και το απόλυτο

Αφορμή γι' αυτή μου την ανάρτηση στάθηκε μια συζήτηση που είχα με μια φίλη μου αγαπημένη , μια συζήτηση γύρω από το ηθικά δέον.
Πρόκειται φυσικά για ένα θέμα που έχει απασχολήσει εδώ και αιώνες τον άνθρωπο , τόσο σε ατομικό όσο και σε συλλογικό επίπεδο. Πολύ περισσότερο μάλιστα ,τους διανοούμενους και την Φιλοσοφία.

Υπάρχει άραγε μια ηθική συμπεριφορά που να διέπεται από κανόνες κοινά αποδεκτούς και σεβαστούς ή όλα υπόκεινται στη σχετικότητα της στιγμής και στην προσωπικότητα κάθε ανθρώπου;
Τελικά , είναι θέμα παιδείας και γνώσης η αρετή;
Και τι είδους παιδεία είναι αυτή , πως πραγματώνεται και ποια τα αποτελέσματά της;

Θα σταθώ στις έννοιες του σχετικού και του απόλυτου , γιατί πιστεύω πως αυτές δίνουν μια βάση για την οποιαδήποτε περαιτέρω συζήτηση και προβληματισμό.
Το σχετικό είναι αυτό που σχετίζεται με κάτι άλλο , που δεν είναι απόλυτο αλλά προσδιορίζεται και από άλλους παράγοντες έξω από αυτό. Άρα το σχετικό δεν είναι αυτόνομο.
Το απόλυτο είναι το ανεξάρτητο από σημεία αναφοράς , δεν σχετίζεται με τίποτε και είναι ολοκληρωμένο per se. Η αρχική μάλιστα σημασία της λέξης δήλωνε το απελευθερωμένο , το μη εξαρτημένο.

Αν μια κοινωνία σχετικοποιήσει τα πάντα , κινδυνεύει και να δικαιολογεί τα πάντα...οι σοφιστές στην αρχαία Αθήνα έκαναν κάτι αντίστοιχο και κατέληξαν να ταυτιστούν με την παραποίηση της αλήθειας και την εύσχημη εξαπάτηση.
Ο Σωκράτης πάλι αναζητούσε τις αρχικές και αναλλοίωτες έννοιες , το Ωραίο, το Δίκαιο , την Αρετή  την Αλήθεια...και τελικά ήπιε το κώνειο , γιατί "διέφθειρε" τα ήθη. Κι όλα αυτά σε μια κατά τα άλλα δημοκρατική Αθήνα!!!

Οι Γερμανοί που υπήρξαν λάτρεις της αρχαιότητας κι αναζήτησαν σε αυτή πρότυπα συμπεριφοράς και ζωής κατέληξαν να δημιουργήσουν ένα Ολοκαύτωμα για το οποίο μιλάμε και θα μιλάμε για πολλά ακόμη χρόνια...
Δεν ήταν άραγε πεπαιδευμένοι; Μήπως η ανθρωπιστική παιδεία έγινε γι αυτούς άλλοθι ελιτισμού;
Για να μην μιλήσω για τη χριστιανική τους ηθική...

Αν με ρωτάτε τι προσωπικά πιστεύω , τάσσομαι με τον Σωκράτη. Δεν είναι όλα σχετικά...και μια κοινωνία , αν θέλει να είναι κοινωνία ανθρώπων και όχι θηρίων , πρέπει να αναζητήσει και να θεμελιώσει ηθικές αρχές απαραβίαστες και  σεβαστές.
Όσο για την εμπέδωσή τους , αυτή πράγματι είναι θέμα παιδείας...όχι όμως μιας παιδείας που αναλώνεται στον τύπο...

Η παιδεία είναι πράξη.
Η παιδεία εθίζει στο Καλό ,το Δίκαιο , το Ωραίο μέσω της καθημερινής και αδιάλειπτης πράξης.
Και η μεγαλύτερη ευθύνη είναι δική μας...των γονέων , των δασκάλων , των πνευματικών ανθρώπων.


Δευτέρα, 23 Ιανουαρίου 2017

Εφταμηνίτης

Ο άνθρωπος από τα πρώτα βήματα της ιστορίας του βρέθηκε κοντά στα ζώα. Μαζί τους άλλωστε μοιραζόταν και μοιράζεται τον γαλάζιο πλανήτη , τη Γη.
Θαυμασμό και κατάπληξη προκαλούν οι βραχογραφίες των σπηλαίων στα οποία έζησε ο προϊστορικός άνθρωπος και εκεί απεικόνισε όλων των ειδών τα θηρία...
Στη μοναξιά των σκοτεινών σπηλαίων αυτά τον συντρόφευαν.

Ο άνθρωπος εξημέρωσε τα ζώα , τα έβαλε στη δούλεψή του , πήρε το μαλλί , το γάλα και το κρέας τους...τα έκανε όμως και φίλους.
Υπάρχουν ζώα , σύντροφοι πιστοί , με νοημοσύνη και αισθήματα , που όπως λένε οι επιστήμονες , αντιστοιχούν με αυτά ενός μικρού παιδιού.

Στις άχαρες μεγαλουπόλεις τα πιο συχνά κατοικίδια είναι οι σκύλοι και οι γάτες.
Για μια γάτα θα σας μιλήσω και γω απόψε. για τον Εφταμηνίτη.

Όταν γεννήθηκε ήταν τόσο μικρός κι άσχημος που η μάνα του τον έβαλε στην άκρη και θήλαζε τα άλλα της παιδιά, τα πιο όμορφα και δυνατά. Η φύση είναι σκληρή κι αφήνει να επιβιώσει μόνο ο καλύτερος...φαίνεται , όμως , πως ο γατούλης της ιστορίας μας ήταν τυχερός.
Τυχερός , γιατί ο αφέντης της άσπλαχνης γάτας τον λυπήθηκε και τον τάιζε με το μπιμπερό , για να μην πεθάνει. Και κάπως έτσι ο Εφταμηνίτης μεγάλωσε κι έγινε ένας όμορφος , αρχοντικός γάτος που έζησε χρόνια και χρόνια με τους ανθρώπους που τον μεγάλωσαν...την οικογένειά του.

Έζησε μαζί τους χαρές και λύπες , τους είδε να μεγαλώνουν , να φεύγουν από το σπίτι αλλά αυτός κάθε φορά που επέστρεφαν ήταν εκεί, για να νιαουρίσει και να ζητήσει χάδια.
Σταθερή αξία, το καλόβολο και παιχνιδιάρικο στοιχειό του σπιτιού...

Έζησε για χρόνια πολλά , τόσα που ξεπερνούν το μέσο όρο της γατίσιας ύπαρξης , κι υποθέτω πως αυτό οφείλεται στην αγάπη που έδωσε και πήρε από τους ανθρώπους του.
Κι έτσι ήσυχα , όπως ήρθε στη ζωή , έφυγε πλήρης ημερών...

Θέλω να πιστεύω στον γατίσιο παράδεισο...
τον φαντάζομαι γεμάτο μαξιλάρες ,τροφαντά ποντικάκια και ατέλειωτα χουρχουρίσματα...και ξέρω ότι ο Εφταμηνίτης έχει σίγουρα κερδίσει τη θέση του εκεί...